काठमाडौं । अमेरिकी प्रविधि कम्पनी एनभिडियाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) जेन्सन हुआङको राजीनामापछि चीनका एआई परियोजनाहरू प्रभावित हुन सक्ने चर्चा सुरु भएको छ। एनभिडिया चिप्समा निर्भर चीनका कैयौँ एआई डेटा सेन्टर तथा प्रविधि परियोजनामा ढिलाइ हुने वा निर्माण नै रोकिन सक्ने आशङ्का गरिएको छ।
रिपोर्टहरूका अनुसार हुआङको बहिर्गमन र उनीसँग जोडिएको बढ्दो अनुसन्धानले चीनमा एआई चिप्सको आपूर्तिमा अवरोध सिर्जना गर्न सक्नेछ। यस्तो अवस्था आएमा चिनियाँ कम्पनीहरूले वैकल्पिक प्रविधि प्रयोग गर्नुपर्ने वा महँगो पुनःडिजाइनको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ।
केही दिनअघि एक चिनियाँ व्यवसायी महिलासँग हुआङको नाम जोडिएपछि उनीमाथि चिनियाँ जासुसीसँग सम्बन्धित आशङ्का सार्वजनिक भएको बताइएको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूले ती महिलाको बेइजिङसँग गुप्तचर सम्बन्ध रहेको हुन सक्ने आशङ्का गरेका छन्।
रोयटर्सको एक रिपोर्टअनुसार, १५० भन्दा बढी चिनियाँ खरिद सूचना, लगानी योजना, निर्माण सम्झौता र कर्पोरेट खुलासाको समीक्षा गर्दा २३ अर्ब युआनभन्दा बढी मूल्यका एआई परियोजना तथा उपकरण सम्झौता पहिचान भएका छन्। यी परियोजना चीनका समृद्ध तटीय क्षेत्रदेखि पश्चिमी प्रान्तका प्रविधि केन्द्रसम्म फैलिएका छन्।
रिपोर्टले उन्नत एआई चिप्समा चीनको पहुँच सीमित गर्ने अमेरिकी प्रयासका बाबजुद त्यहाँ एनभिडिया हार्डवेयरको माग कायम रहेको देखाएको छ। स्थानीय सरकारको समर्थन प्राप्त उद्यम, विश्वविद्यालय र क्षेत्रीय कम्प्युटिङ केन्द्रहरूमा एनभिडिया प्रविधिको प्रयोग भइरहेको उल्लेख छ।
उक्त अनुमानमा योजनाबद्ध लगानी, हस्ताक्षरित सम्झौता तथा सम्पन्न भइसकेका पूर्वाधार निर्माण र जडानसमेत समावेश छन्। यसमा भवन निर्माण, विद्युत् प्रणाली र अन्य आवश्यक पूर्वाधारको लागत पनि जोडिएको छ।
चिनियाँ डेभलपर तथा संस्थाहरूले प्रतिबन्धित एनभिडिया एच१००, एच२०० र एच८०० प्रोसेसरमा आधारित अर्बौँ डलरका एआई डेटा सेन्टर परियोजना अघि बढाइरहेका छन्। केही केन्द्र सञ्चालनमा छन् भने केही निर्माणाधीन र अन्य योजनाकै चरणमा छन्।
उदाहरणका लागि, उत्तरपश्चिमी चीनको गान्सु प्रान्तस्थित एउटा केन्द्रमा वर्षको अन्त्यअघि हजारौँ एनभिडिया चिप्स जडान गर्ने योजना थियो। यद्यपि ती प्रोसेसर केन्द्रमा पुगिसकेका छन् वा छैनन् भन्ने स्पष्ट भइसकेको छैन।
हुआङको बहिर्गमनले अमेरिकी निर्यात नियन्त्रणसम्बन्धी नीतिमा एनभिडियाको प्रभाव कमजोर हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। अमेरिकी सांसदहरूले चीनतर्फ हुने उन्नत चिप्सको निर्यातमा थप कडाइ गर्न दबाब दिइरहेका छन्। हुआङ भने निर्यात प्रतिबन्ध खुकुलो बनाउनुपर्ने पक्षमा बलियो रूपमा उभिँदै आएका थिए। उनले गत वर्ष चीनमा एनभिडियाको बजार हिस्सा ९५ प्रतिशतबाट घटेर शून्यमा पुगेको बताएका थिए।
एनभिडियाले अमेरिकी निर्यात नियन्त्रणका कारण आफू चिनियाँ एआई डेटा सेन्टर बजारबाट बाहिरिएको र आफ्नो वित्तीय अनुमानबाट चीनको डेटा सेन्टर कम्प्युटिङ राजस्व हटाएको बताउँदै आएको छ। यद्यपि, आईडीसीको एक रिपोर्टले सन् २०२६ को पहिलो छमाहीमा चिनियाँ एआई एक्सेलेरेटर ढुवानीमा एनभिडियाको हिस्सा ३४ प्रतिशत रहने अनुमान गरेको छ।
रोयटर्सले पहिचान गरेका परियोजनाहरूको मेगास्पिड वा हुआङसँग जोडिएका आरोपहरूसँग कुनै सम्बन्ध नरहेको उल्लेख गरिएको छ। मेगास्पिडले एनभिडिया चिप्स गैरकानुनी रूपमा चीन पठाएको आरोप अस्वीकार गरेको छ।
यसैबीच, एनभिडियाको बोर्डले स्वतन्त्र छानबिन सुरु गरेको छ। कम्पनीले आफ्नो गोपनीयता वा अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षामा सम्झौता भएको मान्नुपर्ने कुनै कारण नरहेको जनाएको छ। हुआङले निर्यात नियन्त्रणसम्बन्धी कानुन उल्लङ्घन गरेको भन्ने सार्वजनिक निष्कर्ष भने आएको छैन।
अमेरिकाले सन् २०२२ देखि उन्नत एनभिडिया प्रोसेसरको चीन निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाउन सुरु गरेको थियो। त्यसयता निर्यात नियन्त्रण थप कडा पार्दै आएको वासिङ्टनले सन् २०२६ जनवरीमा योग्य चिनियाँ ग्राहकका लागि एच२०० चिप्स निर्यात गर्न प्रत्येक आवेदनको छुट्टाछुट्टै समीक्षा गर्ने नीति अघि सारेको थियो।